Trang

Hiển thị các bài đăng có nhãn Ký sự Sài gòn. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Ký sự Sài gòn. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Tư, 1 tháng 5, 2013

NGỒI NHẤP CHÉN



Tôi tin trong những người Sài Gòn đã sống qua ngày 30-4 có rất rất nhiều người còn lưu giữ trong ký ức một vài hình ảnh của những ngày cách nay 38 năm.

Đêm 29, cả nhà tôi leo lên sân thượng một khu chung cư trong quận 5, nhìn về hướng quận 1. Ở nơi đó, trên bầu trời đêm nổi bật nhiều ánh lửa sáng lóe. Mẹ tôi lẩm bẩm :”Đánh nhau !”, nét mặt đầy lo lắng. Những ngày trước đó, chúng tôi đã đóng sẵn ba lô quần áo. Cả chiếc cặp đi học bằng da khá lớn của anh  em tôi cũng được trưng dụng làm túi đựng đồ “chạy loạn”. Chúng tôi mặc đồ tây đi ngủ “để có gì là chạy”.

May là nơi chúng tôi ở đã “không có gì”.

Trưa ngày 30-4, khoảng 11g 20, tôi chụp cái thau nhỏ để đi mua đá lạnh. Khu nhà tôi ở khi xưa rất nóng nên vào giờ cơm, chúng tôi có thói quen đi mua đá về để “ăn cơm cho ngon hơn”. Tôi luôn lãnh nhiệm vụ đó. Trưa đó, tôi nói với mẹ “Con đi mua nước đá đây !”. Hình như tôi thoáng thấy vẻ mặt ngần ngừ của mẹ, nhưng người còn chưa kịp nói gì, tôi đã chạy ào xuống đường.

Trước hẻm nhà tôi, người ta đã đóng hai cánh cổng lớn lại. Ngày xưa, đó là dấu hiệu của “an ninh cần siết chặt”. Theo trí nhớ nhỏ nhoi của tôi, mỗi đêm cứ đến giờ thiết quân luật, người ta lại đóng cổng hẻm. Vào ngày 30-4-1975, cánh cổng hẻm tôi đã được đóng suốt từ buổi sáng. Muốn mua đá lạnh, tôi phải ra khỏi hẻm, quẹo trái, bỏ căn đầu bán hủ tíu mì để tới căn thứ hai là “pô đá”. Cổng đóng nhưng tôi cứ săm săm đi tới và lách người nhẹ nhàng qua khe hở hai bên cổng. Tôi thầm nghĩ :”Phân công cho mình mua đá là quá hợp lý ! Gặp người nào to lớn hơn, ắt là phải xách thau không đi về rồi ! ”.

Tôi hơi ngạc nhiên vì pô đá vẫn hoạt động. Và trong lúc chú chủ pô đang chặt đá cho tôi, tôi nghe qua loa phóng thanh đầu hẻm lời kêu gọi bỏ súng đầu hàng của tướng Nguyễn Hữu Hạnh.  Tôi ghi nhận thời gian xảy ra sự kiện ấy là 11g30. Tôi nhận lại thau đá và thấy chú chủ đã bán nhiều hơn bình thường. Theo đường cũ, tôi mang đá lạnh về cho gia đình.

Chiều đó, khoảng 16 giờ, gia đình tôi cùng gia đình người hàng xóm là cố nghệ sĩ Nguyên Hạnh tràn ra đứng ở ban công nhìn về phía đường cái. Chúng tôi thấy chóp những chiếc xe tăng đang ùn ùn lăn bánh ngang qua. Người lớn nhìn với ngổn ngang ý nghĩ của người lớn. Con nít nhìn với chút hoang mang  khi lần đầu  trông thấy những hiện tượng lạ. Sau này, khi tôi  kể mình đã nhìn thấy xe tăng ngày hôm ấy, một số người bạn Pháp nhìn tôi … “đầy hâm mộ” như thể tôi là một chứng nhân lịch sử vĩ đại nào vậy ! 

Tôi có thể ghi  một câu kết. Nhưng cuộc đời của mỗi người là những câu chuyện khác nhau. Có những câu chuyện nằm ngoài tầm kiểm soát, chỉ có thể trôi lăn tăn trên những dòng ba chấm (…) mà thôi.

Thứ Bảy, 10 tháng 3, 2012

CV Lê Thị Riêng

Tối ngồi uống cà phê trước cổng công viên Lê Thị Riêng. Phố xá  người đi như  trẫy hội. Vĩa hè bị lấn chiếm. Xe cộ dựng cả trên bãi cỏ.


Người tìm tới công viên nhiều, người chỉ mượn đường đi ngang cũng lắm. Các lọai áo kiểu, áo hai dây, áo mỏng như sương sa phấp phới.  Đa số người đi bộ là phụ nữ, có lẻ vì mọi đàn ông đều thích vi vu trên xe . Nhiều kích cỡ phụ nữ khác nhau tràn ra đường. Có một đám  trẻ gái mặt búng ra sữa đi với nhau, bé nào cũng mang thân quá khổ tạo nỗi lo mơ hồ về tình trạng béo phì và dậy thì sớm trong cư dân đô thị.


Cứ khỏang mười kẻ ra đường bách bộ lại có một người bán vé số hiện ra. Có đàn ông, nhưng phần nhiều là phụ nữ. Lạ một điều, nếu những chiếc áo kiểu dạo chơi kia sáng lóa từ xa, những người bán  vé số lại mang theo bóng tối quanh mình. Không ai nhận ra họ từ xa, chỉ đến khi xấp vé số dày cộm được chìa trước mặt, khách mới thóang thấy một gương mặt gầy guộc, tối tăm , không hình nét. Người bán vé số đi , tan vào bóng đêm cũng nhanh như lúc đến, xấp vé dày cộm trĩu nặng tay..


Rồi từ sau lưng, một nguời đàn ông xuất hiện, mùi hôi của cơ thể lâu không tắm gội theo gió xộc vào mũi khách. "Cho xin vài hào ...", một giọng nói khào khào cất lên. Ở thời buổi tờ 500 đồng còn bị chê này, người đàn ông ấy đang nhắc tới chữ "hào"!  Ký ức quay về  ba mươi mấy năm trước, trong các quán xá Sài gòn, nơi những người ăn xin len lỏi tới từng bàn xòe tay xin từng  hào. Hay  người đàn ông này đã xin ăn từ hơn ba mươi năm trước !  Hay ông ta vốn vất vưởng phía sau,  len quanh từng thân cây công viên, lưu luyến không rời nơi gần 20 năm xưa còn là một bãi tha ma?


Khách uống nước, nhìn qua bên kia đường : một cửa hiệu mắt kính sáng choang vẻ lên  kính cửa  những dòng chữ mời gọi giảm giá ngọt ngào. Bên cạnh, một tòa siêu thị điện máy sừng sững. Xe cộ chạy qua chạy lại thật gắt. Bàn bên, một nhóm đàn ông tán dóc rôm rả, thỉnh thỏang có kẻ móc điện thọai di động gọi thêm "chiến hữu" tới "họp".


Phịch. Một thằng bé không biết từ đâu tới, khụyu gối xuống vĩa hè, tay chìa một cái nón, trong đó chứa vài tờ bạc 1000 đ, 2000 đ. Nó mặc áo thun xanh, vai quàng chéo một túi con. Khách hết hồn, khóat tay. Theo một niềm tin Á đông , để người phải quỳ, hay thậm chí lạy mình, là mất phước, tổn thọ rất ghê . Thằng bé đứng dậy. Nó đi vài bước, đến trước bàn nước tiếp theo lại đổ phịch người trên hai đầu gối. Nhóm đàn ông tán chuyện rôm rả xem như không nhìn thấy nó. Thằng nhóc lại đứng lên, đi vài bước sang bàn khác rồi lại quỳ xuống.  Xung quanh cứ có bao nhiêu bàn nước, thằng nhỏ ăn xin khụyu gối bấy nhiêu lần.


Thứ Ba, 16 tháng 8, 2011

CHIỀU NAY QUA PHỐ

Có một ông tây tuớng tá bệ vệ, quần áo chỉnh chu, áo sơmi lúc nào cũng treo một chiếc cà vạt, chiều chiều cầm dù đi ngang công viên gần nhà tôi. Chiếc dù  màu đen của ông bề thế tương xứng với thân hình của người mang vác. Những lúc tôi có mặt, nắng đã tắt từ lâu, trời hầu như khô ráo nên  ít khi tôi thấy đuợc cảnh  ông  giương dù. Chỉ thấy ông cặp nách  hoặc chống cồm cộp theo từng bước chân.

Dường như ông đến VN làm việc đã nhiều năm. Trông cặp kính trễ trên mũi và dáng vẻ đạo mạo nghiêm trang, giờ giấc đi ngang công viên gần như chính xác từng phút, tôi thấy ông mang dáng vẻ của  một nhà giáo . Nhưng ở đời nhìn vào bề ngòai con người mà vội đưa ra  xét đóan, thường thì nó sai tuốt tuột. Vào một ngày nào đó, đến lúc tôi vỡ lẽ ông là chuyên gia cao cấp của một tập đòan nước ngòai nào đó chẳng hạn, chắc tôi bổ ngữa ra. Người nước ngòai làm việc rất tuân thủ đồng hồ sinh học. Họ có thể "làm lơ" cho nhân viên VN dưới trướng ở lại công ty cày đến 8 giờ đêm, nhưng các ông sếp tây cứ đến đúng giờ tan tầm là "bốc hơi" tắp lự. 


Dù trí tưởng tượng của tôi có đi quá đà tới đâu, ông tây này vẫn đưa lại cảm giác về một người nghiêm trang, đạo mạo, đúng giờ, có cái vẻ gương mẫu, chỉnh chu .  Một người không thích rẻ ngang rẻ dọc, không thích những gì không tôn ti trật tự.


Chiều nay, trời bỗng nổi cơn mưa bụi lất phất. Ông tây đứng ở ngã tư chờ đèn đỏ để băng ngang đường về khu căn hộ cao cấp của mình. Có hai cô  gái tuổi vừa hơn đôi muơi  từ đâu tấp vào trước mặt ông, mũi xe máy tìm đường  lũi lên lề - thói quen thị dân mới phát sinh sau thời gian sống chung với lô cốt. Mặt ông tây bỗng cau lại. Ông lấy mũi dù chặn xe hai cô nàng , miệng phát ngôn rất rõ, bằng tiếng Việt  :"Bất lịch sự !". Thấy hai cô  có vẻ chưa nghe rõ, ông lặp đi lặp lại  "Bất lịch sự ! Bất lịch sự !". 


Câu nói của ông tây rõ ràng là một lời mắng, nhưng hai cô gái trẻ không có vẻ gì cảm nhận được điều ấy. Hai cô chỉ thấy quá sức thú vị khi gặp một người nước ngòai nói tiếng Việt đúng giọng Sài Gòn, mặc cho cái câu ấy là tiếng chửi.  Mặt hai cô toe tóet hết cỡ, rồi  tranh thủ lúc ông tây lơi mũi dù , các cô lách lên khỏang trống vừa hé, vọt xe lên lề chạy bon bon. Vừa chạy vừa cười rất vui.


Đèn xanh dành cho người đi bộ. Ông tây băng qua đuờng. Có hai du khách phương tây trẻ từ lề đối diện mới dợm bước xuống lòng đuờng đã một phen hú vía vì một chiếc xe máy quẹo qua súyt cán lên bàn chân họ. Cô gái líu ríu ôm chặt tay người bạn trai , mặt chưa kịp hòan hồn. Ông tây thấy cảnh đó, nhưng mặt ông giờ phẳng lặng.


Lòng tôi mấy phen hỗ thẹn. Nhưng tôi vẫn im lặng suốt đọan đường. Khi về tới nhà, tôi nhớ, lúc hai cô gái trẻ  khư khư kiếm cách lủi xe lên vĩa hè, ông tây đã nhìn sang tôi như thể chờ một người cùng  dân tộc và quốc tịch với hai cô gái giải thích cho hai cô về biểu hiện của trật tự giao thông và ý thức văn minh. Không thấy tôi nói gì, ông quay đi.

Bởi vì, lâu rồi, tôi  từng lên tiếng trước tất cả những sự việc tương tự.Nhưng càng về sau này càng khó gặp một người hiểu tôi muốn nói gì, dù tôi nói 100% bằng tiếng Việt.



Nên bây giờ, mặt tôi cũng im lìm khó đóan, như ông  vậy, ông tây !

Thứ Ba, 8 tháng 2, 2011

SÁNG MỒNG SÁU

Sáng mồng 6, nhân chút chuyện phải giải quyết trong Chợ Lớn, tôi đảo xe một vòng xem người Hoa đặt dấu ấn gì trong ngày được chọn là ngày lành để khai trương của năm nay.

Trên đường THĐ, tiếng trống bùng xèng nghe từ xa khiến tôi ngỡ có múa lân đằng trước. Đến chừng chạy xe ngang mới thấy trước nhà nọ, một ông thầy cúng trong chiếc áo thùng thình màu vàng đang vừa múa vừa bước tới bước lui trước một bàn hương án. Cách ông tới, lui  khiến tôi liên tưởng đến điệu hồ quảng (tạm thời quên tên) coi hồi nhỏ, diễn tả sự suy tính của đức ngài Khổng Minh trước một trận đồ. Quả là đặc thù của người Hoa vì ở địa phận của người Sài Gòn, hình như tôi chưa thấy những thầy cúng công khai họat động ngay mặt tiền đường như thế này bao giờ. 

Vòng qua đường NT, tôi lại thấy nguời ta bày bán cả một dãy phố bánh tổ,  giấy và hoa vàng bạc, nhang đèn… chắc là dành cho việc khai trương. Vốn là dân ngụ cư khu trung tâm Sài Gòn và đã lâu lắm không đi vào Chợ Lớn dịp Tết, tôi tha hồ tròn mắt trước màu sắc sặc sỡ của hàng bánh trái, giống như ở đây, người ta đang “tết” lần nữa. Dĩ nhiên, khai trương công ty không thiếu những màn múa Lân sư rồng nên một chốc sau, xe tôi băng ngang một khu vực khá kẹt xe do người dân bu xem một màn biểu diễn lân sư rồng trước mặt tiền khá hòanh tráng của một công ty.

Sực nhớ mình còn thiếu một đôi giày thể thao, tôi lại quành vào đường THĐ nhưng tiếc thay, cửa hàng quen thuộc của tôi vẫn  cửa chốt then cài. Bù lại, tôi phát hiện một hàng quán khá lạ nên vội vàng cài phanh và quyết định cho xe lên lề. Trong chiếc tủ kiếng mặt tiền, những chiếc ly đủ màu sắc xếp thành hàng vui nhộn ra phết. Trong cửa hàng, những em phục vụ trẻ măng mặt đồng phục áo đỏ tạo nên bầu không khí rất ư là Trung Hoa. Thì ra quán ấy bán rau câu với hơn một chục mùi rất vui. Tôi quyết định mua một lèo 5 ly để mang về từ từ thưởng thức : mùi hồng trà, mùi hạnh nhân, mùi flan, mùi táo, mùi caramel sữa. Em gái nhận đơn đặt hàng của tôi  nói bằng tiếng Hoa với em trai lấy hàng , nghe như “Dách muối Hồng Trà, dách muối … v.v…” ngộ ngộ tai. Tôi thấy  mình như đang đứng trong một phim Hồng Kông, quán Hồng Kông và đóng vai người mua hàng với những diễn viên Trung Quốc. Kể ra thì đúng là ham vui, nhưng nhờ ham vui như vậy mà một chuyện có thể không là gì đối vói kẻ khác cũng khiến mình tủm tĩm nhiều giờ.

Và đây là hàng ly rau câu tôi đã ruớc về. Trong vài tiếng đồng hồ sau đó, có 3 ly đã biến thành “rau câu thiên cổ” : 



Thứ Ba, 24 tháng 8, 2010

PHIẾM ĐÀM NHÂN NGÀY LÃNG DU CÔNG VIÊN

Khi đi bộ trong công viên, thông thường bạn sẽ “đi theo luồng”, có nghĩa nếu người đi trước mình đi theo chiều ngược kim đồng hồ thì ta cũng sẽ đi theo chiều như vậy. Do đó mà khi nhìn vào công viên buổi sáng hay ban chiều,  ta thấy một vòng tròn người đi nhanh, hối hả , chuyển động không ngừng  như một cây đèn kéo quân. Nếu an vị trên một ghế đá, bạn thấy anh A vụt qua trước mặt theo chiều ngược kim đồng hồ. Đợi khỏang 15-20 phút, lại sẽ thấy hình ảnh anh A vụt ngang tái diễn. Và cứ vậy, cứ vậy.

Sau vài tháng đầu “đi theo luồng” , bỗng dưng tôi chán khi cứ phải nhìn thấy ót anh A. Tôi cũng lại không thích hít thở quá nhiều khí carbon của người khác , khi mà tứ phía quanh tôi có đến hàng chục người đang chen vai thích cánh buớc đi . Tất nhiên, công viên là một lá phổi lọc khí có hạng , nhưng tôi thích một bầu không khí trong lành tòan vẹn, không mùi mồ hôi người . Vì vậy, sau khi “bứơc đi theo luồng” được vài tháng, tôi chuyển hướng, không chăm chăm đi trên cái vòng to nhất nằm ngòai cùng , mà đi ngang, rẽ tắt. Tôi gia nhập vào đòan người ở điểm xuất phát nhưng khi nhìn thấy ngã ba đầu tiên, tôi chào tạm biệt họ để rẽ vào. Tôi đi thẳng tới trước, thấy một con đường  nhỏ khác lại quẹo ngang. Có khi tôi nhập lại với đòan người một đọan ngắn. Nhưng lại nghe mùi mồ hôi chua nồng nên tôi cấp tốc tạm biệt họ lần nữa.

Có khi tôi đi vào khu vực giữa công viên , tự thưởng mình vài cú vòng quanh hồ sen. Nếu trời còn sáng , tôi móc điện thọai chụp hình những đóa cực đẹp. Tôi vượt qua một gò đồi để hạ cánh an tòan bờ bên kia. Khu vực giữa công viên có nhiều cụm kỳ hoa dị thảo, sao tôi lại không tận hưởng cho tâm hồn thăng hoa ? Ít người mồ hôi mồ kê hùng hục nơi đó nên lỗ mũi tôi tha hồ phổng nở. Gần một gốc cây già nơi bầy sóc rất thích leo xuống chơi đùa, tôi dừng lại múa vài đường Thái cực.

Đi công viên theo một chiều đã định , đến một lúc nào đó ta sẽ không còn thấy hàng cây mình đang đi ngang chắc khỏe , to rộng và xanh đến đáng ngạc nhiên như ngày đầu ta mới đến đó. Trong trí ta chỉ còn vang lên những từ ngắn gọn theo nhịp chân bước “ (chỗ này) cây nhiều, (đi ngang) dãy xe màu xanh dùng để chở rác (cũng may không có rác), quẹo, bờ xi măng, quán nước…”. Ta lặng lẽ xướng lên từng cụm từ , vì chúng là những cột mốc nhắc nhớ ta đã đi được bao xa. Những từ đó cứ vang lên theo trật tự đã định,lập đi lập lại một cách buồn chán.

Sau khi đi bộ trong công viên được vài tháng, cảm thấy con đường mình đi đã quá nhàm, tôi biến tấu bằng cách đi ngược luồng. Lập tức, tôi không còn nhìn thấy ót của hàng chục người đi trước nữa , thay vào đó hàng trăm khuôn mặt rõ mồn một ồ ạt kéo tới và sượt ngang mặt mình ! Tôi chỉ cần đừng nhìn chăm chú là thóat khỏi cảm giác chóng mặt trên. Đi ngược chiều, tôi phát hiện mình có không ít người quen. Họ nhận ra tôi và chúng tôi dừng lại, kêu to "Khỏe không em (anh) ?" một cách vui vẻ. Niềm vui này hầu như tôi không được tận hưởng khi cứ bám theo ót anh A ở bờ đông trong khi người quen tôi còn ở tận bờ tây. Chỉ có điều, đi ngược chiều nên tôi phải thật khéo léo, phải biết “kéo thắng” kịp lúc và giữ khỏang cách an tòan với đám đông.

Đó là lúc công viên đông người. Có lần, tôi vào đó khi đòan nguời chưa đến. Công viên chỉ có dăm ba kẻ nắm tay nhau dạo quanh. Tôi thử đi ngược chiều và tức khắc cảm giác con đường quá sức quen thuộc của mình bỗng mang vẻ hòan tòan xa lạ. Không có đòan nguời che bớt cảnh vật, tôi nhìn ra lề trái đã biến thành lề phải , đằng trước trở thành phía sau, cảnh vật đảo ngược lộ ra bề mặt tôi chưa bao giờ thấy. Đi được vài bước, bỗng dưng tôi sợ. Vì sao con đường bình thường thấy quen trong phút chốc biến thành xa lạ ? Giống như một người thân thiết của ta bỗng một ngày biến đổi từ gương mặt đến hình dáng , một cách hòan tòan.

Tôi dừng lại, rồi chầm chậm, quay người để đi đúng cái chiều mình vẫn thường chán. Cảm giác an tòan ùa vào lòng. Hôm đó, tôi không phải hít thở mùi mồ hôi ngừoi nhờ công viên vắng vẻ. Đến hôm đó, tôi mới nhận ra con đường bình thường , quá quen đến độ mình thấy chán đó, ẩn chứa một tình thân.